تاثیر کودهای ماکرو

§        شما دوست کشاورز عزیز در مورد تاثیر کودهای ماکروچیزی می دانید؟

کودهای ماکرو از مهم‌ترین عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان به شمار می آیند که تغذیه ای مفید برای گشاهان هستند و کمبود هر یک از آن‌ها می‌تواند به سرعت باعث کاهش رشد، افت عملکرد،کیفیت و حتی از بین رفتن محصول شود. سه عنصر اصلی ماکرو که بیشترین نقش را در رشد و تولید گیاهان دارد نیتروژن (N)، فسفر (P) و پتاسیم (K) هستند. اطلاعات کافی در مورد نقش این عناصر و نحوه مصرف درست آن‌ها می‌تواند موجب افزایش عملکرد محصولات شود.

§        نیتروژن N

نیتروژن یک عنصر بسیار مهم برای رشد گیاه است. در تشکیل کلروفیل (رنگ سبز در گیاهان)، آمینواسیدها، پروتئین‌ها، اسید نوکلئیک‌ها و اسیدهای آلی نقش اصلی را ایفا می کند. نیتروژن در داخل گیاه به دو صورت نیترات یا آمونیوم جذب می‌شود.

بیشتر از نیتروژن به شکل نیترات استفاده می شود. زیرا نیتروژن بیشتری را برای محصولات گلخانه‌ای فراهم می‌کند.در محیط‌هایی که میزان دما کمتر از 12 درجه باشد ، آمونیوم راحت‌تر از نیترات جذب می‌شود. میزان جذب آمونیوم در محیط‌هایی با pH نزدیک به خنثی بیشتر است و این میزان با کاهش pH کمتر می‌شود. مقدار جذب نیترات در محیط‌های اسیدی بیشتر است.

در تحقیق ها و آزمایشات مشخص شده است که در صورتی که در محیط بیشترین میزان جذب نیتروژن به دو فرم آمونیومی و نیتراتی فراهم باشد، موجب بیشترین مقدار رشد در گیاه می شود.

جذب نیتروژن در حالت‌های گوناگون بر روی pH محیط اثر می‌گذارد. اگر نیتروژن به صورت آمونیوم جذب شود، گیاه برای حفظ تعادل، بار الکتریکی یون‌های هیدروژن مثبت را آزاد می‌کند و در نتیجه میزان pH کاهش می‌یابد. اگر این جذب به صورت نیترات انجام شود، به دلیل افزایش میزان یون‌های ^-OH، مقدار pH افزایش می‌یابد. پس تغییراتی که در pH محیط رشد دیده می شود، به خاطر جذب نیتروژن است.

 نیتروژن، برای ساخت پروتئین‌ها، اسیدهای آمینه، کلروفیل، آنزیم‌ها و ساختارهای سلولی می باشد. وقتی به اندازه ی کافی در دسترس گیاه قرار گیرد، رشد برگ‌ها زیاد و رنگ برگ‌ها سبز تیره می‌شود و گیاه قدرت فتوسنتز بالاتری پیدا می‌کند. هنگامی که میزان نیتروژن کم باشد، برگ‌های پیر زرد می شوند، رشد کاهش  می یابد. ساقه‌ها نازک و تعداد شاخه ها کم می شوند.در محصولات زراعی مانند گندم و جو، کمبود نیتروژن باعث کاهش تعداد پنجه و در نهایت کاهش عملکرد می‌شود.

§        کمبود و افزایش نیتروژن در درختان میوه

رشد سالیانه ضعیف و گلدهی کاهش می شود. مصرف بیش از حد نیتروژن نیز در رشد گیاه مضر است. موجب رشد علفی بیش از اندازه، خوابیدگی گیاه، کاهش کیفیت میوه، افزایش حساسیت به آفات و بیماری‌ها و کاهش رنگ و قند میوه می‌شود. مدیریت صحیح استفاده از مقدار نیتروژن باید دقیق و بر اساس نیاز گیاه باشد.

§        فسفر P

در انتقال انرژی، رشد ریشه، تقسیم سلولی، تشکیل بذر، گلدهی و رسیدگی نقش مهمی دارد. در مراحل اولیه رشد، ریشه‌های قوی و گسترده‌ای تشکیل دهد و این موضوع باعث جذب بهتر آب و عناصر غذایی می‌شود.

از وظیفه های فسفر افزایش گلدهی و باردهی است. محصولات باغی مثل پسته، بادام، گردو، سیب، انگور و حتی محصولات صیفی مانند گوجه‌فرنگی و خیار، برای گلدهی مناسب و تشکیل میوه باکیفیت نیاز ضروری به فسفر دارند.

کمبود فسفر معمولاً با ارغوانی شدن برگ‌های پیر، رشد کند، تاخیر در گلدهی، کاهش تشکیل میوه و کاهش توسعه ریشه همراه است.کشاورز بایستی فسفر را به شکل کودهای فسفاته محلول و یا کودهای فسفره ریزدانه در زمان مناسب و با توجه به نیاز گیاه به خاک بستر رشد برساند.

در باغات، مصرف فسفر در پاییز یا اواخر زمستان همراه با کودهای آلی باعث افزایش کارایی آن می‌شود. همچنین استفاده از اسید هیومیک یا کودهای میکروبی نیز می‌تواند از تثبیت فسفر جلوگیری کند و جذب آن را افزایش دهد.

§        پتاسیم     K

این عنصر برخلاف نیتروژن و فسفر در ساختمان گیاه شرکت نمی‌کند، اما نقش تنظیم‌کننده و فعال‌کننده بسیاری از آنزیم هاست. پتاسیم در تنظیم فشار اسمزی، انتقال قندها، افزایش مقاومت به خشکی و سرما، بهبود رنگ و اندازه میوه و افزایش قند و مواد جامد محلول، کیفیت محصول نقش مهمی دارد.

پتاسیم برای محصولات باغی مانند انگور، انار، سیب، مرکبات، کیوی، خرما و پسته بسیار اهمیت دارد زیرا کیفیت نهایی آن‌ها به شدت به میزان پتاسیم وابسته است. کمبود پتاسیم معمولاً با سوختگی حاشیه برگ‌ها، کاهش رنگ‌گیری، کاهش شیرینی، کوچک ماندن میوه‌ها و کاهش مقاومت گیاه همراه است. در محصولات گلخانه‌ای مانند گوجه‌فرنگی و خیار نیز پتاسیم عامل اصلی افزایش وزن میوه، افزایش ماندگاری محصول و کاهش ترک‌خوردگی است.

§        تعادل میزان مصرف نیتروژن و پتاسیم

با مصرف زیاد نیتروژن و کمبود پتاسیم ممکن است رشد زیاد گیاه شده و کیفیت میوه پایین بیاید. باغداران برای بهبود رنگ‌گیری میوه‌ها از کودهای پتاسیمی محلول، سولفات پتاسیم، نیترات پتاسیم و کودهای پتاسیمی حیوانی‌ منشا می گیرند خریداری می کنند.

§        کودهای ماکرو چقدر از نظر اقتصادی و بازار مورد توجه کشاورزان قرار می گیرد؟

این کودها مصرف بسیار بالاتری نسبت به کودهای میکرو دارند، همه ی محصولات زراعی و باغی به NPK نیاز دارند.روی عملکرد و کیفیت محصول نقش دارند و قیمت مناسب‌تر ی نسبت به کودهای ریزمغذی دارند.

در ایران سالانه بیش از چند میلیون تن کودهای نیتروژنه، فسفره و پتاسیمی به صورت سولفات پتاسیم مصرف می‌شود. کودهای NPK به‌دلیل اثرگذاری بالا، چند سالی است بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته‌اند.

کودهای نیتروژنه، به‌خصوص اوره، بیشترین مشتری را دارند زیرا رشد گیاه در کوتاه‌مدت دیده می‌شود. کودهای فسفری در هنگام کشت و ابتدای رشد بسیار پرطرفدارند. کودهای پتاسیمی به‌ویژه سولفات پتاسیم در باغات پسته، انگور، سیب و مرکبات به‌شدت محبوب هستند چون کیفیت میوه را به‌طور محسوس افزایش می‌دهند. کودهای NPK محلول در آب نیز در گلخانه‌ها، صیفی‌جات و باغات مرسوم شده‌اند زیرا اثر سریع و قابل مشاهده دارند.

حالا دانستیم که نیتروژن عامل رشد رویشی، فسفر عامل ریشه‌زایی و گلدهی و پتاسیم عامل کیفیت و رنگ‌گیری است. شما کشاورز گرامی، می توانید با مدیریت صحیح و برنامه‌ریزی مناسب میتوانید عملکرد، کیفیت، ماندگاری محصولتان را افزایش و بازارپسند تحویل جامعه دهید. از طرفی بازار کودهای ماکرو به‌دلیل مصرف زیاد، قیمت مناسب و اثربخشی بالایی دارند. همیشه پرفروش بوده و جزء ضروری‌ترین نهاده‌ها در کشاورزی محسوب می‌شود.