داستان آبیاری قطره ای چجوری و از کجا شروع شد؟

داستان آبیاری قطره ای چجوری و از کجا شروع شد؟
26 آبان 1404 دهقان مارکت

·       داستان آبیاری قطره ای چجوری و از کجا شروع شد؟
شخصی به نام سیمچا بلاس در ورشو لهستان، در یک خانواده یهودی_اُرتدوکس متولد شد و تحصیلات مهندسی خود را به پایان رساند. وقتی که مهندس بلاس برای اجرای پروژه‌ای در حال کار روی اولین قنات مدرن در دره اردن بود، یک کشاورز توجه او را به درخت بزرگی جلب کرد که بدون آب ظاهری در حال رشد بود. اطراف این درخت کاملاً خشک بود و در نتیجه آبی برای رشد و سرسبزی آن وجود نداشت.
بلاس اطراف سطح ظاهرا خشک درخت را چاله ای کند و دید که نشتی حاصل از یک رابط لوله، در حال تأمین آب مورد نیاز آن درخت است. این نشتی آب را مستقیماً به ریشه درخت می‌رساند. او تصمیم گرفت از آن برای استفاده در تأمین آب برای شهرکی که در آن زندگی می‌کرد استفاده کند.در سال ۱۹۴۸ بلاس لوله‌هایی را که انگلیسی‌ها از آن‌ها برای خاموش کردن آتش استفاده می‌کردند، خریداری کرد و پس از بارگیری با کشتی به خانه خود در صحرای نگب منتقل کرد. بعد از سال‌ها آزمایش، دستگاهی را ساخت که با استفاده از فشار آب و اصطکاک، آب خارج شده از سوراخ‌هایی را که با فواصل منظم روی یک لوله پلاستیکی ایجاد شده بودند، کنترل می‌کرد و بدین ترتیب عصر آبیاری قطره‌ای مدرن آغاز شد.
·       آبیاری قطره ای چیست و چقدر اهمیت داره در کشاورزی؟
با توجه به جمعیت جهان و تلاش برای افزایش تولید مواد غذایی استفاده از روش‌های سنتی آبیاری مانند غرقابی یا کرتی، که موجب هدررفت فراوان آب از طریق تبخیر، روان‌آب سطحی و نفوذ عمقی می‌شوند، دیگر پاسخ‌گوی نیازهای امروز نیستند. به همین دلیل، استفاده از روش‌های نوین آبیاری قطره‌ای به عنوان راهکاری علمی، اقتصادی و پایدار نظر بسیاری از کشاورزان پیشرو را به خود جلب کرده است. پیشرفته‌ترین و مؤثرترین روش‌های آبیاری در کشاورزی مدرن است که موجب صرفه‌جویی در مصرف آب و افزایش بهره‌وری گیاهان می شود. در این روش، آب به‌صورت قطره‌ای و مستقیم به ریشه گیاهان منتقل می‌شود که باعث کاهش تبخیر، جلوگیری از هدررفت منابع و بهبود جذب مواد مغذی توسط گیاه می‌گردد. در مناطق خشک و کم‌آب، بسیار اهمیت دارد.
 

همچنین با مدیریت دقیق‌تر منابع، محصولاتی با کیفیت و عملکرد بالاتر می توان تولید کرد. یک نوع روش تحت فشار آبیاری است که در آن، آب از طریق لوله‌های پلی‌اتیلنی و نازل‌های ریز به نام قطره‌چکان‌ها ( دریپر ) به صورت قطره‌قطره در مجاورت ریشه گیاه خارج می شود. در این سیستم، آب به مقداری مورد نیاز گیاه است در زمان مناسب مستقیماً به ناحیه فعال ریشه می‌رسد و از هدررفت آن جلوگیری می کند. این ویژگی باعث افزایش کارایی مصرف آب و رشد مطلوب گیاهان در شرایط کنترل‌شده می شود.

 
Ø     سیستم آبیاری قطره ای از چه اجزایی تشکیل شده است؟
1. منبع تأمین کننده ی آب که میتونه چاه، قنات، استخر یا مخزن باشه.
2. واحد پمپاژ است . آب را با فشار مناسب به سیستم تزریق می‌کنه.
3. فیلترها: برای حذف ذرات معلق و جلوگیری از گرفتگی قطره‌چکان‌ها استفاده می‌شه
4. شبکه لوله‌ها: شامل لوله‌های اصلی، نیمه‌اصلی و فرعی است که آب را به تمام نقاط مزرعه منتقل می‌کند.
5. قطره‌چکان‌ها: وظیفه دارند تا آب را با دبی کم (معمولاً ۲ تا ۸ لیتر در ساعت) به‌صورت یکنواخت در پای هر گیاه برسانند.

 
·       آبیاری گیاهان در زمین های کشاورزی به روش قطره ای چه مزایایی دارد؟
این نوع آبیاری نسبت به آبیاری سطحی که آب زیادی هدر رفته و زمان بیشتری را تلف می کند خیلی به صرفه تر است و حدود هفتاد تا پنجاه درصد مصرف آب را کاهش می دهد. مقادیر دقیق آب و مواد غذایی به ریشه موجب افزایش رشد و عملکرد گیاه و محصول می‌شود.رطوبت و عناصر غذایی را تامین می کنه و باعث میشه کیفیت محصول بالاتر بره و طعم و رنگ میوه بهتر بشه. چون فقط ناحیه ریشه گیاه خیس می‌شه موجب کاهش رشد علف های هرز در اطراف درخت یا زمین میشه. همچنین می توان کودهای محلول را  همراه با آب آبیاری تزریق کرد تا در اختیار گیاه قرار بگیره. به علت فشار و دبی کم آب، از شست‌وشوی خاک و مواد مغذی جلوگیری می‌شه و این عامل از فرسایش خاک جلوگیری می کنه. نیروی انسانی کمتر زحمت آبیاری رو می کشن چون سیستم آبیاری قطره ای طوری طراحی شده که در اطراف گیاه مورد نظر کار گذاشته میشه و به صورت اتوماتیک خودش با تنظیماتی که شده آب و حتی محلول غذایی رو به گیاه می رسونه.
در سیستم قطره‌ای، رطوبت خاک همیشه در حد مطلوبه و گیاه دچار تنش آبی نمی‌شه. رشد ریشه‌ها منظم‌تر و جذب عناصر غذایی زیاد میشه.
·       آبیاری قطره ای چه تاثیر اقتصادی را در بهره وری آب ایفا می کنه؟
اگه در آبیاری به روش سنتی 40 درصد از آب استفاده میشه در این روش تا 95 درصد بهره وری افزایش می یابد.
از نظر اقتصادی، با توجه این که هزینه نصب سیستم بالا هست ولی آب کمتری استفاده میشه و افزایش عملکرد محصولی که با اسن روش برداشت میشه آن هزینه ی اولیه را در کمتر از سه سال جبران می کنه.

·       آبیاری قطره‌ای در ایران و نقاط دیگر دنیا
در یک سری از کشورها از جمله آمریکا، استرالیا، هند این روش بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در ایران، به دلیل کمبود شدید منابع آب و خشکسالی‌های پی‌درپی، توسعه سیستم‌های نوین آبیاری به یکی از اولویت‌های ملی تبدیل شده است. تا به امروز، بیش از دو میلیون هکتار از زمین‌های زراعی و باغی ایران با این روش کشت و تولید محصول می کنند. استان‌های کرمان، فارس، خراسان جنوبی، اصفهان و ایلام بیشترین سهم را دارند.
·       روش آبیاری قطره ای چه معایبی داره؟
کشاورز برای نصب تجهیزات احتیاج به هزینه ی بالایی است. ممکن است درپرها یا همان قطره چکان ها، بخاطر وجود ذرات معلق، املاح یا جلبک در آب دچار رسوب یا گرفتگی شوند. این سیستم نیاز به نگهداری و نظارت همیشگی داره. در برخی مناطق، نبود آگاهی کافی کشاورزان باعث کاهش بهره‌برداری مناسب می شه. اما در صورتی که کشاورز آگاهی دقیق از نحوه ی استفاده داشته باشد می توان بهترین محصول را با بالاترین کیفیت و هزینه ی کمتر ارائه دهد.
·       تاثیر استفاده از سیستم آبیاری قطره ای در حفظ محیط زیست
با کاهش تبخیر و جلوگیری از نفوذ بیش از حد آب، از شور شدن خاک و آلودگی آب‌های زیرزمینی جلوگیری می‌کنه مصرف کود و سم را کاهش و سلامت خاک و موجودات زنده را حفظه می کنه و اثرات منفی کشاورزی بر اکوسیستم کاهش می دهد.

با توسعه گسترده این سیستم در ایران، همراه با آموزش کشاورزان و حمایت‌های مالی دولت، می‌تواند زمینه‌ساز تحول بزرگی در بخش کشاورزی و امنیت غذایی کشور باشد. پس بیاییم روش های نوین و مدرن در کشاورزی را به کار بگیریم و و پیشرفت در تولید و حتی صادرات محصولات کشاورزی پایدار کمک کنیم.