محلول پاشی یا آبکود؟ کدام روش کوددهی بهتر است؟
محلول پاشی یا آبکود؟ کدام روش کوددهی بهتر است؟
تمام موجودات زنده از جمله گیاهان برای ادامه حیات و رشد به مواد مغذی ای نیاز دارند که عناصر مورد نیاز آن ها را تامین کند.حیاتی ترین و مهم ترین ماده برای زندگی موجودات زنده آب است.تغذیه صحیح، مهم‌ترین عوامل در دستیابی به رشد مطلوب، افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصولات کشاورزی است. روش‌های مختلفی برای مصرف کود وجود دارد که هرکدام مزایا، محدودیت‌ها و شرایط کاربرد ویژه خود را دارند.
دو روش رایج در باغبانی و کشاورزی، کوددهی به صورت محلول‌پاشی (برگی) و کوددهی از طریق آب آبیاری یا آبکود هستند. انتخاب بین این دو روش کاملاً به نیاز گیاه، شرایط خاک، نوع محصول، فصل رشد و هدف تغذیه بستگی دارد. در این مقاله، به طور علمی و کاربردی بررسی می‌کنیم که کدام روش اثرگذاری بهتری دارد و در چه شرایطی باید از هرکدام استفاده کرد.
کودهای محلول‌پاشی چیست؟
در این روش، کود یا سم به صورت پودر با آب رقیق شده و روی شاخه و برگ درختان اسپری می‌شود. در این حالت، مواد غذایی به فرم یونی، از طریق برگ‌ها و اندام‌های هوایی جذب می‌شوند. عناصر غذایی از طریق روزنه‌ها و کوتیکول برگ وارد گیاه شده و به سرعت در اندام‌ها منتقل می‌شوند.
مزیت مهم محلول‌پاشی، سرعت جذب بسیار بالا است. تحقیقات نشان می‌دهند که جذب عناصر از طریق برگ چندین برابر سریع‌تر از جذب ریشه‌ای است، زیرا نیازی به عبور از خاک، ریشه و انتقال طولانی در سیستم آوندی ندارد.
کودهای آبکود چیست؟
یکی از معروف ترین و مورد استفاده ترین روش های آبیاری باغات و زمین های زراعی، روش کود آبیاری می باشد.کودهایی که همراه آب آبیاری به گیاه داده می‌شوند، به نام کود آبکود یا فرتی‌گیشن شناخته می‌شوند. این کودها در آب حل شده و از طریق آبیاری قطره‌ای، بارانی یا سطحی به ریشه می‌رسند.این روش باعث می‌شود عناصر غذایی مستقیماً وارد ناحیه ریشه شوند و گیاه بتواند آن‌ها را از طریق خاک جذب کند.
روش آبکود چه مزایایی دارد؟
مواد غذایی در اختیار حجم بزرگ‌تری از ریشه قرار می‌گیرد و اثر طولانی‌تری نسبت به محلول‌پاشی دارد.
کدام روش برای کوددهی بیشتر اثرگذار است؟
خوب معلومه محلول‌پاشی اثرگذاری بسیار سریع تری داره و برای زمان‌هایی که گیاه دچار کمبود شدید عناصر ریزمغذی می شود مناسب تر می باشد. در مواقعی که گیاه دچار کمبود آهن، روی، منگنز یا بور می شود بهترین گزینه است.
روش کود دادن به گیاه از طریق آبکود، اثرگذاری تدریجی‌تری دارد.کود از طریق خاک جذب می‌شود، سرعت کمتر اما ماندگاری بیشتر دارد.
ماندگاری و تداوم تغذیه
در روش آبکود، تغذیه پایدار و طولانی‌مدت است. عناصر غذایی به مرور زمان در اختیار گیاه قرار می‌گیرند. مناسب برای برنامه‌های دوره‌ای مثل نیتروژن، پتاسیم، فسفر.برای تغذیه ی اصلی گیاه این حالت بهترین است.
ولی در محلول‌پاشی، زمان ماندگاری اش روی گیاه کوتاه می باشد.بیشتر برای اصلاح کمبودها مورد استفاده قرار می گیرد، نه تغذیه اصلی
در محلول‌پاشی، عناصر ریزمغذی (میکرو) مانند آهن، روی، منگنز، مس، بور، آمینواسیدها و هورمون‌ها به گیاه می رسد.
آبکود مناسب عناصر پرمصرف (ماکرو) از قبیل نیتروژن، پتاسیم، فسفر اسید هیومیک و فولویک، کودهای کامل NPK، کودهای محلول در آب مثل ۲۰-۲۰-۲۰، ۱۲-۱۲-۳۶ و غیره. ممکن است در باغ ها، شرایط خاک به دلیل شوری زیاد، قلیایی بودن (pH بالا)، سنگینی و عدم تهویه، وجود آهک زیاد، بیماری‌های ریشه گیاه یا درخت وجود داشته باشد که در این شرایط، ریشه قدرت جذب کود را ندارد و دادن آبکود می تواند اثربخشی کمی داشته باشد. در چنین شرایطی محلول‌پاشی کمک‌کننده است زیرا جذب از طریق برگ صورت می‌گیرد.
در روش استفاده از کود به عنوان محلول‌پاشی، مصرف کود بسیار کمتر است. اتلاف مواد غذایی حداقل هزینه را برای کوددهی دارد. اما در آبکود، امکان دارد که بخشی از کود در خاک تثبیت شود و مابقی شسته شده و به لایه های زیرین رفته یا از دسترس ریشه ی گیاه خارج شود. در نتیجه بازده محلول‌پاشی بالاتر است ولی ماندگاری کمتر دارد.
محلول‌پاشی چه خطراتی را در پی خواهد داشت؟
موجب سوختگی برگ وقتی در معرض مستقیم آفتاب قرار گیرد، می شود. اختلاط اشتباه کودها ممکن است رخ دهد. اگر بارندگی شود بعد از محلول‌پاشی، کود استفاده شده هدر می رود و همچنین مقدار دفعاتی که می شود در سال به گیاه داد محدود می باشد.
و اما... خطرات آبکود به چه صورت است؟
اگر مقدار زیاد از حد یا مورد نیاز گیاه استفاده شود موجب شوری خاک می شود که به نوبه خود خطرات جدی برای رشد گیاه ایجاد می کند. مصرف بی‌رویه کودهای نیتروژن دار مثل اوره یا هر نوع دیگری، احتمال مسمومیت گیاه را دارد. گاهی وقت ها در لوله های آبیاری رسوب می کند و مانع از آبیاری صحیح می گردد همانطور که می دانیم مدیریت آبیاری با جان گیاهمان در ارتباط می باشد.
حالا ببینیم کدام روش کود دادن به گیاه بهتر است؟
نمی شه گفت کدام روش مناسب تر است هر کدام با توجه به نیاز گیاه می باشد و خصوصیات مخصوص به خود را داراست ولی این را باید بدانیم که از آبکود برای تغذیه اصلی گیاه استفاده می شود. از محلول‌پاشی برای رفع کمبود و تقویت سریع. همچنین استفاده ترکیبی و هوشمندانه از این دو روش باعث می‌شود، هم کمبودهای سریع رفع شوند، هم تغذیه بلندمدت حفظ شود، هزینه ی کوددهی کاهش یابد.عملکرد و کیفیت محصولی که در حال تولید آن هستیم بالا رود.
بسیاری از کشاورزان حرفه‌ای دنیا برنامه تغذیه یا کودی را با هم اجرا می کنند که محصولشان کیفیت بهتری داشته باشد.
نتیجه‌گیری:
اگر گیاه دچار کمبود شدید باشد و نیاز به تقویت فوری داشته باشد، محلول‌پاشی بهترین و سریع‌ترین روش است.اما اگر هدف تغذیه پایدار و بلندمدت گیاه باشد، آبکود بهترین گزینه است.در عمل، وقتی دو روش با هم در برنامه ی کودی گیاه باشد و درست انجام شود مناسب تر است.نه محلول‌پاشی می‌تواند جای آبکود را بگیرد و نه آبکود می‌تواند نقش فوری محلول‌پاشی را ایفا کند.
