هرس و سم پاشی پاییزه درختان در باغات و بوته های گلخانه ای
هرس و سم پاشی پاییزه درختان در باغات و بوته های گلخانه ای
زمان هرس در درختان میوه به نوع درخت و فصل باردهی آن بر می گردد. گروه عمده ای از کشاورزان برای اکثر درختان میوه اواخر فصل تابستان را به منظور هرس فرمدهی انتخاب می کنند.
معمولا هرس باردهی که به نیت تقویت درختان برای شروع باردهی سالانه انجام می شود، یک تا دوماه قبل از شروع زمان باردهی انجام می شود. هس باردهی در درختان میوه تاثیر بسزایی در رشد و تولید محصولات آنها خواهد داشت.
با فرا رسیدن پاییز، بسیاری از گیاهان دچار شوك تغییر فصل شده و نیاز مبرم به هرس كردن پیدا می‌كنند. همچنین درختان حیاط شروع به برگریزی می‌كنند و شاخه های خشكشان در معرض شكستگی و آسیب قرار می‌گیرد. اما قبل از اینكه با قیچی باغبانی به فكر هرس كردن گیاهان و درخت ها باشید، بهتر است روز دوشنبه هفتم آدر با رادیو صبا و برنامه دوراهی همراه باشید تا با چند نكته مهم در مورد هرس پاییزی آشنا شوید تا از اشتباهاتی كه ممكن است در این رابطه پیش بیاید جلوگیری كنید.هرس پاییزه یکی از مهم‌ترین عملیات‌های مدیریتی در باغبانی و کشت‌های گلخانه‌ای است که در افزایش رشد سالم گیاه، کنترل بیماری‌ها، بهبود تهویه، مدیریت باردهی و افزایش طول عمر بوته‌ها و درختان نقش مهمی دارد.
انجام صحیح هرس، به‌خصوص در فصل پاییز، می‌تواند ساختار گیاه را برای فصل بعد تقویت کرده و میزان عملکرد را به شکل چشمگیری افزایش دهد. به‌طور معمول، هرس پاییزه در دوره‌ای انجام می‌شود که گیاه وارد مرحله رکود یا خواب زمستانه می‌شود و رشد فعال آن کاهش پیدا می‌کند. این زمان معمولاً بین اواخر مهر تا اواخر آذر بسته به نوع گیاه و شرایط اقلیمی متغیر است. در مناطق سردتر، هرس باید زودتر و در مناطق گرم‌تر کمی دیرتر انجام شود.
هدف اصلی هرس پاییزه، حذف شاخه‌های بیمار، شکسته، خشک و اضافی است تا گیاه بتواند انرژی خود را برای رشد بهتر در فصل آینده ذخیره کند. وقتی شاخه‌های آلوده یا آفت‌زده روی گیاه باقی بمانند، احتمال انتقال بیماری به قسمت‌های سالم بالا می‌رود. بنابراین، هرس پاییزه یکی از مهم‌ترین راه‌های کاهش فشار بیماری‌ها در فصل بهار است. با حذف شاخه‌های اضافی، نور بیشتری به داخل تاج گیاه می‌رسد، گردش هوا بهتر می‌شود و در نتیجه احتمال ایجاد قارچ‌هایی مثل سفیدک پودری، لکه برگی‌ها و پژمردگی کاهش می‌یابدبسیاری از کشاورزان نگران این امر هستند که هرس پاییزه به گیاه آسیب بزند، اما اگر این کار در زمان درست انجام شود، نه‌تنها خطر ندارد، بلکه ساختار اسکلت گیاه را تقویت کرده و موجب تحریک جوانه‌زنی قوی در بهار می‌شود. یکی از نکات مهم این است که هرس سنگین (حذف شاخه‌های زیاد) در پاییز توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است گیاه را نسبت به سرمای زمستان آسیب‌پذیر کند. بهترین روش، هرس اصلاحی و بهداشتی است.پس از پایان هرس، مرحله مهم بعدی سم‌پاشی پاییزه است که باید انجام شود. زمانی که زخم‌های هرس تازه هستند، امکان ورود عوامل بیماری‌زا به گیاه وجود دارد. به همین دلیل، استفاده از قارچ‌کش‌های مسی مانند بردو، اکسی‌کلرورمس، کوپر اوکسی کلرید یا محلول بردوفیکس توصیه می‌شود. این سم‌پاشی کمک می‌کند زخم‌های هرس ضدعفونی شده و از رشد قارچ‌هایی مثل شانکر، لکه غربالی و پوسیدگی‌ها جلوگیری شود. بهترین زمان سم‌پاشی، بلافاصله بعد از هرس و قبل از ریزش کامل برگ‌هاست تا بیشترین تأثیر را داشته باشد.
نقش هرس در کشت‌های گلخانه‌ای
بوته‌هایی مثل گوجه‌فرنگی، خیار، فلفل و بادمجان برای ادامه رشد و باردهی نیازمند هرس منظم هستند. در گلخانه‌ها، چون محیط بسته است و رطوبت معمولاً بالاست، اگر هرس انجام نشود، بوته‌ها سریعاً درگیر بیماری‌هایی مانند سفیدک، کپک، پوسیدگی طوقه و آلودگی‌های قارچی می‌شوند. هرس بوته‌ها در گلخانه باید به‌صورت مداوم در طول دوره رشد انجام شود، اما هرس سنگین و اصلی معمولاً در پایان فصل رشد و شروع پاییز صورت می‌گیرد تا بوته‌ها برای یک دوره خواب یا تجدید رشد آماده شوند.
در بوته‌های گوجه‌فرنگی، حذف پاجوش‌ها، برگ‌های پیر و حذف برگ‌های پایینی که نزدیک خاک هستند ضروری است. این کار باعث می‌شود نور کافی به میوه‌ها برسد، تهویه بهتر انجام شود و رطوبت اضافی باعث بروز بیماری نشود. در بوته‌های خیار گلخانه‌ای، هرس شکل‌دهی (فرمدهی به ساقه اصلی) اهمیت زیادی دارد و در پایان فصل پاییز، هرگونه شاخه بیمار، ضعیف یا بدون بار باید حذف شود.
در گلخانه‌ها، پس از هرس پاییزه، سم‌پاشی با قارچ‌کش‌های مسی یا گوگرد میکرونیزه بسیار توصیه می‌شود. چون محیط گلخانه مستعد رشد قارچ است، اگر هرس بدون ضدعفونی انجام شود، احتمال آلودگی بالا می‌رود. همچنین بهتر است پس از سم‌پاشی، تهویه گلخانه به‌خوبی انجام گیرد تا رطوبت داخل محیط کنترل شود.
یکی از عواملی که باید در هرس دقت کنیم استفاده از ابزار تمیز و ضدعفونی‌شده است. قیچی هرس باید قبل از شروع کار با الکل یا محلول ضدعفونی (مثل وایتکس رقیق‌شده) شسته شود تا انتقال بیماری از یک بوته به بوته دیگر اتفاق نیفتد. بهتر است زخم‌های بزرگ روی گیاه با چسب باغبانی پوشانده شوند.
آیا می دانید هرس پاییزه چه فوایدی دارد؟
هرس در فصل پاییز موجب کاهش بیماری‌ها و آفات، تقویت رشد جوانه‌ها در فصل بهار، افزایش باردهی و کیفیت محصول، بهبود تهویه و کاهش رطوبت اضافی، کاهش هزینه‌های سم‌پاشی و کنترل آفات، تقویت ساختار اسکلت گیاه برای سال‌های آینده
نتیجه گیری: هرس پاییزه یک عملیات بسیار ضروری است که اگر به‌درستی و در زمان مناسب انجام شود، می‌تواند کیفیت و کمیت محصول را به‌طور چشمگیری افزایش دهد. چه در باغ و چه در گلخانه، مدیریت رشد با هرس درست و سم‌پاشی اصولی، یکی از رازهای موفقیت در صنعت کشاورزی می باشد.
