گیاه زعفران
.jpeg)
گیاه زعفران به طلای سرخ مشهور است. زیرا یکی از محصولات کشاورزی در ایران و جهان به شمار می آید که بسیار ارزشمند می باشد. این محصول از سال ها پیش در ایران کشت می‌شده، امروزه بیشتر کشاورزان به سمت کشت این محصول گرانبها روی آوره اند و یکی از منابع پر درآمدی در مناطق خشک شناخته شده است. زعفران به این دلیل با ارزش است چون از نظر اقتصادی و مشخصاتی از قبیل اشتغال‌زایی، ارزآوری، کاربردهای گسترده، قابلیت نگهداری طولانی و سازگاری با کم‌آبی مرتبط است. جالب است بدانید که ایران بیش از ۸۵ درصد زعفران جهان را تولید می‌کند و این محصول جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد کشاورزی کشور دارد.
زعفران از نظر اقتصادی چه ویژگی بارزی را داراست؟
برای کشت به آب کم احتیاج دارد در واقع نیاز آب آن کم می باشد. اکنون که کشور با بحران شدید کم‌آبی روبه‌روست، کشاورزان تمایل دارند محصولاتی را کشت کنند که به آب زیاد نیاز نداشته باشد و برایشان به صرفه باشد. زعفران با چند نوبت آبیاری سبک در طول سال قابل تولید است و این ویژگی سبب شده کشاورزان حتی با زمین‌های کوچک و محدود بتوانند به درآمد قابل‌توجهی برسند. در برخی مناطق، تنها با آبیاری پاییزه و آبیاری تکمیلی، محصول مناسبی تولید می‌شود که با اهمیت در مناطق خشک است.
سودی که کشاورز از تولید و به مصرف رساندن زعفران به دست می آورد قابل توجه است. با این که کشت و برداشت آن نیازمند نیروی کار حرفه ای می باشد و بسیار دقت باید کرد، ولی در کل هزینه‌های تولید نسبت به قیمت فروش بسیار پایین‌تر است. از هر هکتار زمین، درآمد زعفران نسبت به محصولات زراعی سنتی چندین برابر است. این موضوع باعث شده زعفران نقش مهمی در بهبود وضعیت معیشتی خانواده‌ها، جلوگیری از مهاجرت روستاییان و ایجاد اشتغال پایدار داشته باشد.
در روستاها زنان در فرآیند پاک‌کردن گل‌ها، خشک‌کردن و بسته‌بندی، نقش مهمی ایفا می کنند و همین امر زعفران را به یک محصول با ارزش اقتصادی و اجتماعی تبدیل کرده است.
گیاه زعفران را علاوه بر این که در داخل ایران بسیار طرفدار دارد و مورد استفاده ی عموم قرار می گیرد یک محصول صادراتی می توان تلقی نمود و به کشورهای دیگر عرضه کرد. اما از نظر کیفیت و بازدهی که زعفران تولید شده در ایران دارد. در تمام جهان بر سر زبان است.کشورهای اسپانیا، امارات، هند، چین، آلمان، سوئیس و بسیاری از کشورهای اروپایی خریدار زعفران ایرانی هستند.
همچنین صادرات زعفران بخش مهمی از ارز کشور را تأمین می‌کند و با توسعه صنایع فرآوری و بسته‌بندی می‌تواند چندین برابر ارزش افزایش یابد. زعفران را به صورت خام و فله ای هم به کشورهای دیگر صادر می کنند. در صورتی که دارای بسته بندی درست و استاندارد و برند معتبری باشد و وارد بازار شود، ارزش درآمد کشارزان چندین برابر خواهد شد مهمترین بخشی که به ارزش زعفران می افزاید روش کشت آن است که باید کشاورز با دقت و آگاهی کامل از زمان کشت، کودها، سم هایی که به صورت های مختلف باید در هر دوره رشد گیاه استفاده کند به تولید محصول بپردازد. در حال حاضر، زعفران را با استفاده از فناوری‌های جدید تولید کنند که هرکدام مزایا و بازده متفاوتی دارند.
چند روش کشت زعفران
- کشت سنتی در مزرعه
در این روش، پیازهای زعفران در عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر خاک قرار می‌گیرند. زمین باید خاکی سبک بیشتر بافت شنی داشته باشد حاصلخیز و بدون سنگ و کلوخه باشد. این روش هزینه ی چندانی نمی خواهد و بیشتر کشاورزان از همین روش استفاده می‌کنند. به تجهیزات کمی نیاز است و در زمین های وسیع می شود این محصول را کشت نمود.
- کشت نواری یا ردیفی
در این روش پیازها با فواصل مشخص در ردیف‌های منظم قرار می‌گیرند که باعث تهویه بهتر خاک، کاهش مصرف آب و افزایش کنترل روی کوددهی می‌شود. بازده مزرعه نسبت به کشت سنتی کمی بیشتر است و مدیریت مزرعه آسان‌تر صورت می‌گیرد.
- کشت گلخانه ای
اخیرا کشاورزان زعفران را در گلخانه پرورش می دهند.شرایط محیطی مناسبی را جهت کنترل دما، رطوبت، نور و آبیاری را فراهم می‌کنند. بازده این نوع کشت چند برابر کشت سنتی است و نیازی به خاک مزرعه ندارد. در گلخانه، پیازها در دوره گل‌دهی وارد محیط کنترل‌شده می‌شوند و پس از برداشت، برای دوره رشد به فضای دیگری انتقال پیدا می کنند. این روش مصرف آب بسیار پایینی دارد و حتی در شهرها نیز قابل اجرا است.
- کشت بدون خاک (هیدروپونیک یا آئروپونیک)
در این نوع کشت، پیازها در سینی‌های طبقاتی و بدون تماس با خاک قرار می‌گیرند. تنها با رطوبت‌دهی و مدیریت شرایط محیطی، پیازها وارد مرحله گل‌دهی می‌شوند. بازده در این روش بسیار بیشتر و کیفیت محصول عالی است. با اینکه هزینه اولیه بالاست، اما سودآوری آن در بلندمدت بسیار چشمگیر است.
- کشت در جعبه یا سینی های بزرگ
در بسیاری از خانه‌ها، گلخانه‌ها، انبارها در فضاهای بسته قابل اجرا می باشد. سینی‌های چندطبقه برای افزایش تعداد پیازها در فضای کم استفاده می‌شود. این روش مصرف آب بسیار کمی دارد و کیفیت گل بالا است. بسیاری از افراد علاقه‌مند به کسب‌وکارهای کوچک از این روش استفاده می‌کنند.
- کشت تلفیقی
در این روش، بخشی از دوره رشد در محیط کنترل‌شده و بخشی در زمین انجام می‌شود. این کار باعث افزایش راندمان، کاهش مصرف آب و کنترل بهتر بیماری‌ها می‌گردد.
با اینکه روش‌های کشت متنوع هستند، اما هدف همه آن‌ها افزایش کیفیت، کاهش مصرف آب و افزایش سود نهایی است. امروزه بسیاری از کشاورزان برای افزایش درآمد به‌جای کشت سنتی، روش‌های گلخانه‌ای و بدون خاک را ترجیح می دهند.
زعفران همچنین به دلیل قابلیت نگهداری طولانی، بازده اقتصادی بسیار خوبی دارد. اگر در شرایط مناسب نگهداری شود، تا چند سال کیفیت خود را حفظ می‌کند.کشاورز محصول خود را در زمان مناسب می فروشد و از نوسان قیمت در امان است.
نتیجه گیری:
با توجه به این که بیشتر مناطق ایران گرم و خشک است این گیاه با این شرایط اقلیم سازگاری بالایی دارد. در نتیجه زعفران محصولی استراتژیک، سودآور به حساب می آید. با پیشرفت در صنعت کشاورزی و روش هایی جدیدتر در تولید این طلای سرخ می‌توان ارزش اقتصادی اش را چند برابر کرد و جایگاه ایران را در بازار جهانی ارتقا بخشید.
